Czy biuro rachunkowe zawsze musi stosować AML? Rewizja przepisów i wyjątki

Biuro rachunkowe, które świadczy usługę prowadzenia ksiąg rachunkowych, jest instytucją obowiązaną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu i musi stosować jej przepisy – brzmienie tego punktu nie przewiduje progu obrotów, liczby klientów ani wyłączenia dla działalności jednoosobowej. Obok pkt 17 ustawa obejmuje też przedsiębiorców, których podstawową działalnością są usługi podatkowe (art. 2 ust. 1 pkt 15a), doradców podatkowych i biegłych rewidentów (art. 2 ust. 1 pkt 15) oraz usługi dla spółek, np. zapewnianie adresu siedziby (art. 2 ust. 1 pkt 16). Obsługi kadrowo-płacowej katalog instytucji obowiązanych nie wymienia jako odrębnej kategorii.

Ostatnia aktualizacja stanu prawnego: 29.09.2026

Kluczowe wnioski

• Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych to samodzielna podstawa do uznania podmiotu za instytucję obowiązaną (art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML).
• Usługi podatkowe – sporządzanie deklaracji, prowadzenie ksiąg podatkowych, porady z zakresu prawa podatkowego lub celnego – objęte są art. 2 ust. 1 pkt 15a, ale tylko gdy są podstawową działalnością przedsiębiorcy niebędącego inną instytucją obowiązaną.
• Instytucja obowiązana musi m.in. sporządzić ocenę ryzyka (art. 27), stosować środki bezpieczeństwa finansowego (art. 33 i 34), wprowadzić wewnętrzną procedurę (art. 50) i zapewnić szkolenia (art. 52).
• Zmiany ustawy ogłoszone po ostatnim tekście jednolitym nie zmieniają brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 15, 15a, 16 i 17.

Na jakiej podstawie biuro rachunkowe jest instytucją obowiązaną?

Podstawą jest art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML, zgodnie z którym instytucjami obowiązanymi są „podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych”. Ustawa nie posługuje się tu pojęciem instytucji finansowej – biuro rachunkowe jest instytucją obowiązaną, a to pojęcie wiąże się z obowiązkami opisanymi w dalszych przepisach ustawy.

Z brzmienia przepisu wynika, że liczy się rodzaj działalności – usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych – a nie forma prawna czy wielkość podmiotu. Tekst pkt 17 nie zawiera progu kwotowego ani wyłączenia dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.

Czy biuro prowadzące tylko księgi podatkowe i deklaracje też podlega AML?

Tak, jeżeli spełnia warunki art. 2 ust. 1 pkt 15a ustawy o AML. Przepis ten obejmuje przedsiębiorców w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, „których podstawową działalnością gospodarczą jest świadczenie usług polegających na sporządzaniu deklaracji, prowadzeniu ksiąg podatkowych, udzielaniu porad, opinii lub wyjaśnień z zakresu przepisów prawa podatkowego lub celnego, niebędący innymi instytucjami obowiązanymi”.

Warunkiem jest więc, aby te usługi stanowiły podstawową działalność przedsiębiorcy. To właśnie pkt 15a – a nie pkt 17 – dotyczy usług podatkowych świadczonych przez biura, które nie prowadzą ksiąg rachunkowych.

A doradcy podatkowi i biegli rewidenci?

Doradców podatkowych obejmują dwa punkty. Art. 2 ust. 1 pkt 14 dotyczy m.in. doradców podatkowych w zakresie, w jakim świadczą czynności doradztwa podatkowego dotyczące wymienionych tam spraw, np. kupna lub sprzedaży nieruchomości czy przedsiębiorstwa, zarządzania aktywami klienta albo tworzenia spółek kapitałowych lub trustów i zarządzania nimi. Art. 2 ust. 1 pkt 15 obejmuje doradców podatkowych „w zakresie czynności doradztwa podatkowego innych niż wymienione w pkt 14” oraz biegłych rewidentów.

Czy obsługa kadrowo-płacowa podlega ustawie o AML?

Katalog instytucji obowiązanych w art. 2 ust. 1 ustawy o AML nie wymienia obsługi kadrowo-płacowej jako odrębnej kategorii. Nie ma więc przepisu, który czyniłby podmiot instytucją obowiązaną wyłącznie z tego powodu, że prowadzi kadry i płace. Jeżeli jednak ten sam podmiot prowadzi usługowo księgi rachunkowe (pkt 17) albo świadczy usługi podatkowe jako podstawową działalność (pkt 15a), jest instytucją obowiązaną na podstawie tych punktów.

Kiedy biuro może podlegać ustawie także z innego tytułu?

Art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o AML obejmuje przedsiębiorców niebędących innymi instytucjami obowiązanymi, świadczących usługi polegające m.in. na tworzeniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, pełnieniu funkcji członka zarządu lub umożliwianiu innej osobie pełnienia tej funkcji oraz na zapewnianiu siedziby, adresu prowadzenia działalności lub adresu korespondencyjnego i innych pokrewnych usług. Przepis ten ma znaczenie przede wszystkim dla podmiotów, które nie są już instytucjami obowiązanymi z innego tytułu, np. na podstawie pkt 17.

Czy są wyjątki – kiedy prowadzenie ksiąg nie oznacza obowiązków AML?

Art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML mówi o usługowym prowadzeniu ksiąg rachunkowych, czyli o prowadzeniu ksiąg jako usługi. Z brzmienia przepisu wynika więc, że chodzi o prowadzenie ksiąg na rzecz innych podmiotów, a nie o prowadzenie ksiąg własnej firmy. Poza tym tekst pkt 17 nie przewiduje wyłączeń podmiotowych – ani ze względu na wielkość biura, ani ze względu na liczbę klientów.

Wyjątki i warunki pojawiają się natomiast w innych punktach katalogu. Pkt 15a wymaga, by usługi podatkowe były podstawową działalnością przedsiębiorcy, a pkt 15a i 16 dotyczą przedsiębiorców niebędących innymi instytucjami obowiązanymi.

Jakie obowiązki ma biuro rachunkowe jako instytucja obowiązana?

Najważniejsze obowiązki wynikają z art. 27, 33, 34, 50 i 52 ustawy o AML:

• Ocena ryzyka instytucji – instytucje obowiązane identyfikują i oceniają ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu odnoszące się do ich działalności, proporcjonalnie do charakteru i wielkości instytucji (art. 27 ust. 1). Ocenę sporządza się w postaci papierowej lub elektronicznej i aktualizuje w razie potrzeby, nie rzadziej niż co 2 lata (art. 27 ust. 3).
• Środki bezpieczeństwa finansowego – instytucje obowiązane stosują je wobec swoich klientów (art. 33 ust. 1). Obejmują one m.in. identyfikację klienta i weryfikację jego tożsamości, identyfikację beneficjenta rzeczywistego, ocenę stosunków gospodarczych oraz bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta (art. 34 ust. 1).
• Wewnętrzna procedura – instytucje obowiązane wprowadzają wewnętrzną procedurę w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, która podlega bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji (art. 50 ust. 1).
• Szkolenia – instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki AML w programach szkoleniowych (art. 52 ust. 1). Do instytucji obowiązanych będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą przepis ten stosuje się odpowiednio (art. 52 ust. 3).

Czy zapowiadane zmiany ustawy zmieniają zakres instytucji obowiązanych?

Nie w zakresie dotyczącym biur rachunkowych. Po ostatnim tekście jednolitym ustawy (Dz.U. z 2025 r. poz. 644) ogłoszono trzy ustawy zmieniające:

• Ustawa z 17 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1669) w art. 6 zmieniła art. 72 ust. 6 pkt 7a i dodała art. 72 ust. 7 ustawy o AML (dane o nieruchomościach w informacjach przekazywanych przez notariuszy); zmiana weszła w życie 30 czerwca 2026 r. (art. 9 pkt 4 tej ustawy).
• Ustawa z 11 czerwca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 875) w art. 15 zmienia art. 129f i art. 129h ustawy o AML; zgodnie z jej art. 22 wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 1 stycznia 2027 r.
• Ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 1206) w art. 33 zmienia art. 2 ust. 1 pkt 1 (banki i oddziały) oraz art. 89 ust. 1 ustawy o AML; zgodnie z art. 57 tej ustawy zmiany te wejdą w życie 11 stycznia 2027 r.

Żadna z tych ustaw nie zmienia brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 15, 15a, 16 ani 17.

FAQ

Czy jednoosobowe biuro rachunkowe musi stosować przepisy AML?

Tak, jeżeli prowadzi usługowo księgi rachunkowe. Art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML nie przewiduje wyłączenia dla działalności jednoosobowej, a art. 52 ust. 3 wprost odnosi obowiązek szkoleniowy do instytucji obowiązanych będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą.

Czy biuro, które prowadzi wyłącznie kadry i płace, jest instytucją obowiązaną?

Art. 2 ust. 1 ustawy o AML nie wymienia obsługi kadrowo-płacowej jako odrębnej kategorii instytucji obowiązanych. Status instytucji obowiązanej może jednak wynikać z innych świadczonych usług, np. usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (pkt 17) lub usług podatkowych stanowiących podstawową działalność (pkt 15a).

Jak często trzeba aktualizować ocenę ryzyka biura?

Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o AML ocenę ryzyka aktualizuje się w razie potrzeby, nie rzadziej jednak niż co 2 lata, w szczególności w związku ze zmianami czynników ryzyka. Wewnętrzna procedura podlega natomiast bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji (art. 50 ust. 1).

---

Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień 29.09.2026.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 644 – art. 2 ust. 1 pkt 14, 15, 15a, 16 i 17; art. 27 ust. 1 i 3; art. 33 ust. 1; art. 34 ust. 1; art. 50 ust. 1; art. 52 ust. 1 i 3. Tekst jednolity (PDF, api.sejm.gov.pl), pobrano 29.09.2026.
2. Ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2025 r. poz. 1669 – art. 6 i art. 9 pkt 4. Tekst aktu (PDF, api.sejm.gov.pl), pobrano 29.09.2026.
3. Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco, Dz.U. z 2026 r. poz. 875 – art. 15 i art. 22. Tekst aktu (PDF, api.sejm.gov.pl), pobrano 29.09.2026.
4. Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 1206 – art. 33 i art. 57. Tekst aktu (PDF, api.sejm.gov.pl), pobrano 29.09.2026.