Przejdź do treści
Logo zglaszam.org
arrow_back Wróć do bloga

Jak napisać procedurę wewnętrzną AML dla biura rachunkowego?

Jak napisać procedurę wewnętrzną AML dla biura rachunkowego?
Ilustracja wygenerowana przez sztuczną inteligencję (AI).

Procedurę wewnętrzną AML w biurze rachunkowym trzeba przygotować samodzielnie i dopasować do własnej działalności: art. 50 ust. 2 ustawy o AML wymaga, by uwzględniała charakter, rodzaj i rozmiar działalności, a przy tym obejmowała co najmniej 11 wskazanych w tym przepisie zagadnień. Procedura wymaga akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla przed wprowadzeniem do stosowania i podlega bieżącej weryfikacji. Biuro rachunkowe, które usługowo prowadzi księgi rachunkowe, jest instytucją obowiązaną, więc ten obowiązek go dotyczy.

Ostatnia aktualizacja stanu prawnego: 02.10.2026

Kluczowe wnioski

  • Procedura jest obowiązkiem ustawowym (art. 50 ust. 1), a jej treść ma odpowiadać charakterowi, rodzajowi i rozmiarowi działalności biura (art. 50 ust. 2).
  • Art. 50 ust. 2 wymienia 11 zagadnień, które procedura ma w szczególności określać, od ograniczania ryzyka po zasady dokumentowania utrudnień w ustalaniu beneficjenta rzeczywistego.
  • Procedurę i jej każdą aktualizację przed wprowadzeniem do stosowania akceptuje kadra kierownicza wyższego szczebla (art. 50 ust. 3); w jednoosobowej działalności robi to osoba, która ją prowadzi (art. 9).
  • Procedura jest weryfikowana na bieżąco, a oddzielna ocena ryzyka jest aktualizowana w razie potrzeby, nie rzadziej niż co 2 lata (art. 27 ust. 3).

Czy biuro rachunkowe musi mieć procedurę wewnętrzną AML?

Tak, jeśli jest instytucją obowiązaną: art. 50 ust. 1 ustawy o AML stanowi, że instytucje obowiązane wprowadzają wewnętrzną procedurę w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Do instytucji obowiązanych art. 2 ust. 1 pkt 17 zalicza podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Przepis nie wprowadza progu wielkości biura, ale sam wymaga proporcjonalnego dopasowania treści procedury (art. 50 ust. 2).

Co musi zawierać procedura wewnętrzna AML?

Art. 50 ust. 2 ustawy o AML wskazuje, że procedura obejmuje w szczególności określenie następujących zagadnień:

  1. czynności ograniczających ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz zarządzania zidentyfikowanym ryzykiem (pkt 1);
  2. zasad rozpoznawania i oceny ryzyka związanego z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną, w tym weryfikacji i aktualizacji wcześniejszej oceny (pkt 2);
  3. środków zarządzania rozpoznanym ryzykiem w danych stosunkach gospodarczych lub transakcji okazjonalnej (pkt 3);
  4. zasad stosowania środków bezpieczeństwa finansowego (pkt 4);
  5. zasad przechowywania dokumentów oraz informacji (pkt 5);
  6. zasad przekazywania Generalnemu Inspektorowi informacji o transakcjach oraz zawiadomień (pkt 6);
  7. zasad upowszechniania wśród pracowników wiedzy z zakresu przepisów AML (pkt 7);
  8. zasad zgłaszania przez pracowników rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń tych przepisów (pkt 8);
  9. zasad kontroli wewnętrznej lub nadzoru zgodności działalności z przepisami AML i z samą procedurą (pkt 9);
  10. zasad odnotowywania rozbieżności między informacjami w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych a informacjami o beneficjentach rzeczywistych klienta ustalonymi w związku ze stosowaniem ustawy (pkt 10);
  11. zasad dokumentowania utrudnień przy weryfikacji tożsamości beneficjenta rzeczywistego oraz czynności podejmowanych w związku z identyfikacją jako beneficjenta rzeczywistego osoby fizycznej zajmującej wyższe stanowisko kierownicze (pkt 11).

Użyte słowa „w szczególności” oznaczają, że to katalog otwarty, ale wymienionych w nim zagadnień procedura nie powinna pomijać.

Jak dopasować procedurę do skali działalności biura?

Zgodnie z art. 50 ust. 2 ustawy o AML procedura określa zasady postępowania „z uwzględnieniem charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności”. Z tego wymogu wynika, że ogólny dokument, który nie opisuje faktycznych usług biura, jego klientów i sposobu pracy, może nie spełniać ustawowego standardu. To wniosek z brzmienia przepisu, a nie stanowisko organu.

Ilustracyjny, hipotetyczny przykład: biuro, które prowadzi księgi głównie dla lokalnych firm, opisze w procedurze inne czynniki ryzyka niż biuro obsługujące klientów z zagranicy. Samo ustawowe zdanie o proporcjonalności znajduje się też w art. 27 ust. 1, który dotyczy identyfikacji i oceny ryzyka związanego z działalnością instytucji obowiązanej.

Kto akceptuje procedurę i kto za nią odpowiada?

Art. 50 ust. 3 ustawy o AML stanowi, że procedura lub jej aktualizacja, przed wprowadzeniem do stosowania, podlega akceptacji przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla. Art. 6 zobowiązuje instytucje obowiązane do wyznaczenia takiej kadry odpowiedzialnej za wykonywanie obowiązków z ustawy, a art. 8 – do wyznaczenia pracownika zajmującego kierownicze stanowisko odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności działalności z przepisami AML. W instytucjach obowiązanych prowadzących działalność jednoosobowo zadania z art. 6 i art. 8 wykonuje osoba prowadząca tę działalność (art. 9).

Jak często aktualizować procedurę i ocenę ryzyka?

Art. 50 ust. 1 ustawy o AML stanowi, że procedura „podlega bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji”. Ustawa nie podaje dla samej procedury stałego terminu. Odrębny termin dotyczy oceny ryzyka: według art. 27 ust. 3 instytucje obowiązane sporządzają ją w postaci papierowej lub elektronicznej i w razie potrzeby, „nie rzadziej jednak niż co 2 lata”, aktualizują. Ocena ryzyka (art. 27 ust. 1) i procedura (art. 50) to dwa osobne obowiązki, ale procedura ma zawierać zasady rozpoznawania i oceny ryzyka oraz jej aktualizacji (art. 50 ust. 2 pkt 2).

Jak długo przechowywać dokumenty i jak szkolić osoby w biurze?

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o AML instytucje obowiązane przechowują przez okres 5 lat, licząc od dnia zakończenia stosunków gospodarczych z klientem lub od dnia przeprowadzenia transakcji okazjonalnej, m.in. kopie dokumentów i informacje uzyskane w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego. Art. 52 ust. 1 wymaga zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki AML w programach szkoleniowych, a według art. 52 ust. 3 przepis ten stosuje się odpowiednio do instytucji obowiązanych będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą. Procedura powinna te zasady opisywać (art. 50 ust. 2 pkt 5 i 7).

Lista kontrolna do przeglądu procedury

  • Czy procedura odnosi się do 11 zagadnień z art. 50 ust. 2?
  • Czy opisuje rzeczywiste usługi i klientów biura, a nie tylko przepisy?
  • Czy została zaakceptowana przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla przed wprowadzeniem (art. 50 ust. 3)?
  • Czy jest wyznaczona kadra kierownicza (art. 6) i pracownik odpowiedzialny za zgodność (art. 8), a w działalności jednoosobowej – osoba ją prowadząca (art. 9)?
  • Czy ocena ryzyka była aktualizowana w razie potrzeby i nie rzadziej niż co 2 lata (art. 27 ust. 3)?
  • Czy zasady przechowywania dokumentów uwzględniają okres 5 lat z art. 49 ust. 1?

FAQ

Czy procedurę AML może przygotować ktoś inny niż biuro?

Ustawa o AML nakłada obowiązek wprowadzenia procedury na instytucję obowiązaną (art. 50 ust. 1) i wymaga jej akceptacji przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla (art. 50 ust. 3). Przepisy art. 50 nie zawierają zakazu korzystania z pomocy przy opracowaniu dokumentu, ale odpowiedzialność za jego wprowadzenie pozostaje po stronie instytucji.

Czy jednoosobowa kancelaria księgowa też musi mieć procedurę?

Art. 50 ust. 1 dotyczy instytucji obowiązanych bez wyłączenia dla małych podmiotów, a art. 9 przewiduje, że w działalności jednoosobowej zadania kadry kierowniczej i pracownika wykonuje osoba prowadząca działalność. Treść procedury ma odpowiadać rozmiarowi działalności (art. 50 ust. 2).

Czy procedura zastępuje ocenę ryzyka?

Nie. Ocena ryzyka wynika z art. 27 ust. 1 i 3, a procedura z art. 50. Procedura ma jednak określać zasady rozpoznawania i oceny ryzyka oraz weryfikacji i aktualizacji wcześniejszej oceny (art. 50 ust. 2 pkt 2).


Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień 02.10.2026.

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 644 (z uwzględnieniem aktów zmieniających ogłoszonych później: Dz.U. 2025 poz. 1669, Dz.U. 2026 poz. 875, Dz.U. 2026 poz. 1206, które nie zmieniają cytowanych przepisów): art. 2 ust. 1 pkt 17, art. 6, art. 8, art. 9, art. 27 ust. 1 i 3, art. 49 ust. 1, art. 50 ust. 1–3, art. 52 ust. 1 i 3; tekst: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/644/text.pdf, pobrano 02.10.2026.

info Wszystkie grafiki i ilustracje w tym artykule zostały wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI).