Przejdź do treści
Logo zglaszam.org
arrow_back Wróć do bloga

Kiedy i jak aktualizować ocenę ryzyka oraz procedurę AML w biurze rachunkowym?

Ogólną ocenę ryzyka biuro rachunkowe aktualizuje w razie potrzeby, jednak nie rzadziej niż co 2 lata (art. 27 ust. 3 ustawy o AML), natomiast wewnętrzną procedurę AML weryfikuje się na bieżąco i aktualizuje zawsze wtedy, gdy wymaga tego sytuacja (art. 50 ust. 1 ustawy o AML). To dwa różne reżimy: stały, najwyżej dwuletni cykl dla oceny ryzyka oraz bieżąca weryfikacja procedury bez sztywnego terminu. Jak zbudować samą dokumentację, opisaliśmy w przewodniku jak napisać procedurę wewnętrzną AML dla biura rachunkowego; ten materiał dotyczy tego, kiedy i jak te dokumenty odświeżać.

Ostatnia aktualizacja stanu prawnego: 17.11.2026

Kluczowe wnioski

  • Ocena ryzyka instytucji podlega aktualizacji „w razie potrzeby, nie rzadziej jednak niż co 2 lata” (art. 27 ust. 3 ustawy o AML).
  • Wewnętrzna procedura AML „podlega bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji” — ustawa nie wyznacza dla niej sztywnego, np. dwuletniego cyklu (art. 50 ust. 1 ustawy o AML).
  • Każda aktualizacja procedury wymaga, przed wprowadzeniem do stosowania, akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla (art. 50 ust. 3 ustawy o AML).
  • Niesporządzenie lub niezaktualizowanie oceny ryzyka oraz niewprowadzenie procedury są zagrożone karą administracyjną (art. 147 pkt 2 i 7 w związku z art. 150 ustawy o AML).

Czym różni się ogólna ocena ryzyka od wewnętrznej procedury AML?

Ogólną ocenę ryzyka reguluje art. 27 ust. 1 ustawy o AML, a wewnętrzną procedurę — art. 50 tej ustawy; to dwa odrębne dokumenty, które aktualizuje się według różnych zasad. Zgodnie z art. 27 ust. 1 instytucje obowiązane „identyfikują i oceniają ryzyko związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszące się do ich działalności”, z uwzględnieniem czynników dotyczących klientów, państw lub obszarów geograficznych, produktów, usług, transakcji oraz kanałów ich dostaw. Biuro rachunkowe jest instytucją obowiązaną jako podmiot prowadzący działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML).

Procedura wewnętrzna to z kolei zbiór zasad postępowania w biurze: art. 50 ust. 2 ustawy o AML wymienia zagadnienia, które musi ona określać, a w pkt 2 wymaga określenia m.in. „zasad weryfikacji i aktualizacji uprzednio dokonanej oceny ryzyka”. Oznacza to, że sama procedura powinna opisywać tryb przeglądania oceny ryzyka. Ogólnej oceny ryzyka instytucji nie należy mylić z oceną ryzyka pojedynczego klienta (art. 33 ust. 2 ustawy o AML) — tej dotyczy osobny wpis: ocena ryzyka klienta w biurze rachunkowym.

Kiedy aktualizować ogólną ocenę ryzyka?

Termin aktualizacji oceny ryzyka wynika wprost z art. 27 ust. 3 ustawy o AML: oceny sporządza się w postaci papierowej lub elektronicznej i aktualizuje „w razie potrzeby, nie rzadziej jednak niż co 2 lata”. Dwa lata to więc ustawowy maksymalny odstęp między przeglądami — niezależnie od tego, czy w biurze zaszły istotne zmiany. Jeżeli jednak zmiany następują wcześniej, ocenę trzeba zaktualizować od razu.

Ten sam przepis wskazuje, co w szczególności uzasadnia wcześniejszą aktualizację: zmiany czynników ryzyka dotyczących klientów, państw lub obszarów geograficznych, produktów, usług, transakcji lub kanałów ich dostaw albo dokumentów, które biuro może uwzględniać przy ocenie (art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o AML). W praktyce będzie to np. rozpoczęcie obsługi klientów z nowej branży lub z kapitałem zagranicznym albo wprowadzenie nowej usługi. O tym, jak krok po kroku zbudować taką ocenę, piszemy we wpisie ocena ryzyka instytucji obowiązanej — jak ją sporządzić.

Kiedy aktualizować wewnętrzną procedurę AML?

Dla procedury wewnętrznej ustawa nie przewiduje stałego terminu — art. 50 ust. 1 ustawy o AML stanowi, że „wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej podlega bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji”. Oznacza to obowiązek stałego, bieżącego nadzoru nad aktualnością dokumentu, a nie jednorazowy przegląd w wyznaczonych odstępach. Procedurę należy więc skorygować wtedy, gdy zmienia się stan faktyczny lub prawny, którego dotyczy — na przykład po zmianie przepisów, po aktualizacji oceny ryzyka, po wprowadzeniu nowego rodzaju usług albo po zmianach organizacyjnych w biurze.

Czy procedurę trzeba aktualizować co 2 lata?

Nie. Dwuletni maksymalny odstęp, o którym mowa w art. 27 ust. 3 ustawy o AML, odnosi się wyłącznie do oceny ryzyka. Do wewnętrznej procedury stosuje się art. 50 ust. 1, który mówi o bieżącej weryfikacji i aktualizacji „w razie potrzeby”, bez wskazania konkretnego terminu. Łączenie obu reżimów — czyli twierdzenie, że procedurę trzeba odnawiać co 2 lata — nie znajduje oparcia w ustawie.

Kto zatwierdza aktualizację procedury?

Zgodnie z art. 50 ust. 3 ustawy o AML „wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej lub jej aktualizacja, przed wprowadzeniem do stosowania, podlega akceptacji przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla”. Wynika z tego, że zaktualizowanej wersji procedury nie można stosować, zanim nie zostanie formalnie zaakceptowana. W najmniejszych biurach, prowadzonych jednoosobowo, funkcję kadry kierowniczej wyższego szczebla pełni sam przedsiębiorca. Ustawa nie przewiduje analogicznego wymogu formalnej akceptacji dla samej oceny ryzyka (art. 27 ustawy o AML).

Co grozi za nieaktualną ocenę ryzyka lub procedurę?

Zaniechanie tych obowiązków jest samodzielnym naruszeniem ustawy. Art. 147 pkt 2 ustawy o AML wskazuje, że karze administracyjnej podlega instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku „sporządzania oceny ryzyka oraz jej aktualizacji, o którym mowa w art. 27 ust. 3”, a art. 147 pkt 7 — obowiązku „wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50”.

Katalog kar administracyjnych zawiera art. 150 ust. 1 ustawy o AML. Są to: publikacja informacji o naruszeniu, nakaz zaprzestania określonych czynności, cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej, zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez okres nie dłuższy niż rok oraz kara pieniężna. Dla biura rachunkowego karę pieniężną nakłada się na zasadach ogólnych z art. 150 ust. 2 ustawy o AML — do wysokości dwukrotności kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej w wyniku naruszenia, a gdy kwoty tej nie da się ustalić — do równowartości 1 000 000 euro. Podwyższone pułapy z art. 150 ust. 3 (m.in. do 20 868 500 zł lub równowartości 5 000 000 euro) dotyczą wyłącznie instytucji wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1–5, 7–11, 24 i 25, a więc nie obejmują biur rachunkowych (art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML).

FAQ

Czy wewnętrzną procedurę AML trzeba aktualizować co 2 lata?

Nie. Dwuletni maksymalny odstęp dotyczy oceny ryzyka (art. 27 ust. 3 ustawy o AML). Procedura wewnętrzna podlega bieżącej weryfikacji i aktualizacji „w razie potrzeby”, bez ustawowego terminu (art. 50 ust. 1 ustawy o AML).

Czy ocenę ryzyka trzeba aktualizować, jeśli w biurze nic się nie zmieniło?

Tak. Art. 27 ust. 3 ustawy o AML nakazuje aktualizować ocenę ryzyka nie rzadziej niż co 2 lata, a więc również wtedy, gdy nie wystąpiły istotne zmiany. Wcześniejsza aktualizacja jest konieczna, gdy zmienią się czynniki ryzyka.

Czy aktualizację procedury trzeba zatwierdzać?

Tak. Procedura lub jej aktualizacja, przed wprowadzeniem do stosowania, podlega akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla (art. 50 ust. 3 ustawy o AML). Dla samej oceny ryzyka ustawa takiego wymogu nie przewiduje.


Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień 17.11.2026.

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 644; akty zmieniające ogłoszone po tekście jednolitym: Dz.U. 2025 poz. 1669, Dz.U. 2026 poz. 875, Dz.U. 2026 poz. 1206 — nie zmieniają przepisów cytowanych w tym materiale), art. 2 ust. 1 pkt 17; art. 27 ust. 1, 2 i 3; art. 33 ust. 2; art. 50 ust. 1, 2 i 3; art. 147 pkt 2 i 7; art. 150 ust. 1, 2 i 3. Tekst jednolity: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/644/text.pdf (dostęp: 17.11.2026).

info Wszystkie grafiki i ilustracje w tym artykule zostały wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI).