Biuro rachunkowe prowadzące usługowo księgi rachunkowe jest instytucją obowiązaną (art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o AML), więc w systemie przeciwdziałania praniu pieniędzy ma konkretne zadania: stosuje przepisy ustawy i zawiadamia Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) o podejrzanych okolicznościach. Nie oznacza to roli śledczego: ustawa wiąże obowiązek zawiadomienia z podejrzeniem, a nie z ustaleniem winy. Tajemnica nie stoi na przeszkodzie zawiadomieniu, ale o samym zawiadomieniu biuro musi milczeć wobec klienta. Szerszy kontekst znajdziesz w filarze o tym, kiedy biuro rachunkowe jako instytucja obowiązana stosuje przepisy AML.
Ostatnia aktualizacja stanu prawnego: 20.10.2026
Kluczowe wnioski
- Obowiązek zawiadomienia GIIF powstaje przy podejrzeniu, a nie przy pewności (art. 74 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy o AML).
- Przepisy dotyczące tajemnic nie ograniczają ujawnienia GIIF informacji w trybie i zakresie przewidzianym ustawą (art. 96 ust. 1).
- Fakt przekazania informacji GIIF jest objęty tajemnicą wobec innych osób, w tym wobec klienta (art. 54 ust. 1).
- Niedopełnienie obowiązku zawiadomienia grozi karą administracyjną instytucji oraz odpowiedzialnością karną osoby działającej w jej imieniu (art. 147 pkt 13, art. 156 ust. 1 pkt 1).
Czy AML zmienia księgowego w śledczego?
Nie, jeśli patrzeć na brzmienie art. 74 ust. 1 ustawy o AML: instytucja obowiązana zawiadamia GIIF o okolicznościach, które mogą wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Ustawa mówi o okolicznościach i podejrzeniu, a nie o prowadzeniu własnego dochodzenia. Zawiadomienie przekazuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 dni roboczych od dnia potwierdzenia przez instytucję obowiązaną tego podejrzenia (art. 74 ust. 2). Treść zawiadomienia wskazuje art. 74 ust. 3, m.in. dane identyfikacyjne klienta, rodzaj i wielkość wartości majątkowych oraz uzasadnienie zawiadomienia.
Kiedy biuro rachunkowe zawiadamia GIIF o transakcji?
Według art. 86 ust. 1 ustawy o AML instytucja obowiązana niezwłocznie zawiadamia GIIF za pomocą środków komunikacji elektronicznej o uzasadnionym podejrzeniu, że określona transakcja lub określone wartości majątkowe mogą mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu. Po potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienia instytucja obowiązana nie przeprowadza transakcji, której dotyczy zawiadomienie, do czasu otrzymania żądania GIIF lub zwolnienia, nie dłużej jednak niż przez 24 godziny (art. 86 ust. 4). Jeżeli GIIF uzna, że transakcja może mieć taki związek, przekazuje żądanie wstrzymania transakcji lub blokady rachunku na okres nie dłuższy niż 96 godzin (art. 86 ust. 5). Do biegu tych terminów nie wlicza się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy (art. 92).
Czy w innych przypadkach trzeba zawiadomić prokuratora?
Tak, według art. 89 ust. 1 ustawy o AML instytucja obowiązana (z wyłączeniem m.in. banków krajowych) niezwłocznie zawiadamia właściwego prokuratora o uzasadnionym podejrzeniu, że wartości majątkowe będące przedmiotem transakcji lub zgromadzone na rachunku pochodzą z przestępstwa innego niż pranie pieniędzy lub finansowanie terroryzmu albo z przestępstwa skarbowego, albo mają z takim przestępstwem związek. Do czasu otrzymania postanowienia prokuratora, nie dłużej niż przez 96 godzin od przekazania zawiadomienia, nie przeprowadza się transakcji objętej zawiadomieniem (art. 89 ust. 3). Informacja dodatkowa: od 11.01.2027 w art. 89 ust. 1 zmieni się wyłącznie określenie „oddziałów banków zagranicznych” na „oddziałów z państw trzecich” (art. 33 pkt 2 ustawy z 31.07.2026, Dz.U. 2026 poz. 1206, w związku z art. 57); nie zmienia to zasad dotyczących biur rachunkowych.
Gdzie kończy się poufność, a zaczyna obowiązek?
Według art. 96 ust. 1 ustawy o AML do ujawniania GIIF informacji w trybie i zakresie przewidzianym ustawą „nie stosuje się przepisów ograniczających udostępnianie informacji lub danych objętych tajemnicą”, z wyjątkiem informacji niejawnych w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych. Wyłączenie z obowiązku zawiadomień przewiduje art. 75, ale dotyczy ono instytucji obowiązanych z art. 2 ust. 1 pkt 14 (m.in. adwokatów i radców prawnych) i tylko w określonym tym przepisem zakresie; pkt 17, czyli usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, art. 75 nie wymienia. To informacja o brzmieniu przepisów, a nie porada dla konkretnej sytuacji.
Czy można powiedzieć klientowi o zawiadomieniu GIIF?
Zasadniczo nie. Art. 54 ust. 1 ustawy o AML zobowiązuje instytucje obowiązane, ich pracowników i inne osoby działające w ich imieniu do zachowania w tajemnicy faktu przekazania GIIF lub innym właściwym organom informacji określonych w rozdziałach 7 i 8 oraz informacji o planowaniu wszczęcia i prowadzeniu analizy dotyczącej prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Art. 54 ust. 2 pkt 3 przewiduje wyjątek od tego obowiązku dla informacji przekazywanych między instytucjami obowiązanymi z art. 2 ust. 1 pkt 13–15a i 17 a ich klientami w celu zaprzestania przez klienta prowadzenia działalności sprzecznej z prawem lub powstrzymania go od jej podjęcia. Wykonanie obowiązków z art. 86, 87 i 89 nie powoduje odpowiedzialności dyscyplinarnej, cywilnej, karnej ani innej określonej odrębnymi przepisami (art. 91); art. 91 nie wymienia art. 74.
Co grozi za niezawiadomienie GIIF?
Instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku przekazania zawiadomień z art. 74, art. 86 ust. 1 lub art. 90 ust. 1, podlega karze administracyjnej (art. 147 pkt 13); to samo dotyczy niezachowania w tajemnicy faktu przekazania informacji GIIF (art. 147 pkt 11). Na osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązków (art. 6–8) organy mogą nałożyć karę pieniężną do 1 000 000 zł (art. 154 ust. 1). Kto działając w imieniu lub na rzecz instytucji obowiązanej nie dopełnia obowiązku przekazania zawiadomienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 156 ust. 1 pkt 1); przy działaniu nieumyślnym jest to grzywna (art. 156 ust. 3). O podziale odpowiedzialności w biurze piszemy w artykule Kto odpowiada za AML w biurze rachunkowym, a przegląd przepisów znajdziesz w tekście Ustawa AML – kluczowe artykuły dla księgowych.
Czy pracownik biura może zgłosić naruszenie bezpośrednio do GIIF?
Tak, art. 80 ust. 1 ustawy o AML stanowi, że GIIF przyjmuje zgłoszenia rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu od pracowników, byłych pracowników instytucji obowiązanych lub innych osób wykonujących czynności na ich rzecz na innej podstawie niż stosunek pracy. Przekazanie takiego zgłoszenia nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. GIIF zapewnia ochronę danych osobowych osób dokonujących zgłoszenia (art. 80 ust. 2).
FAQ
Czy biuro rachunkowe musi zawiadomić GIIF, jeśli ma tylko podejrzenie?
Tak, według art. 74 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy o AML podstawą zawiadomienia jest podejrzenie, a w przypadku art. 86 ust. 1 podejrzenie uzasadnione. Terminy wynikają z art. 74 ust. 2 (niezwłocznie, nie później niż 2 dni robocze od potwierdzenia podejrzenia) i art. 86 ust. 1 (niezwłocznie).
Czy tajemnica zawodowa zwalnia z obowiązku zawiadomienia?
Według art. 96 ust. 1 ustawy o AML przepisy ograniczające udostępnianie informacji objętych tajemnicą nie stosują się do ujawniania GIIF informacji w trybie i zakresie przewidzianym ustawą (z wyjątkiem informacji niejawnych). Art. 75 wyłącza obowiązek zawiadomień jedynie dla instytucji z art. 2 ust. 1 pkt 14 w opisanym tam zakresie.
Czy można poinformować klienta, że wysłano zawiadomienie?
Co do zasady nie: art. 54 ust. 1 ustawy o AML nakazuje zachować w tajemnicy fakt przekazania informacji GIIF. Wyjątki wskazuje art. 54 ust. 2, a niedopełnienie obowiązku zachowania tej tajemnicy podlega karze administracyjnej (art. 147 pkt 11).
Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień 20.10.2026.
Źródła:
- Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 644 (z uwzględnieniem zmian ogłoszonych w Dz.U. 2025 poz. 1669 oraz Dz.U. 2026 poz. 875), art. 2 ust. 1 pkt 14 i 17, art. 6–8, art. 54 ust. 1–2, art. 74 ust. 1–3, art. 75, art. 80 ust. 1–2, art. 86 ust. 1, 4 i 5, art. 89 ust. 1 i 3, art. 91, art. 92, art. 96 ust. 1, art. 147 pkt 11 i 13, art. 154 ust. 1, art. 156 ust. 1 i 3, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/644/text.pdf, pobrano 20.10.2026.
- Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 1206, art. 33 pkt 2 i art. 57 (zmiana art. 89 ust. 1 ustawy o AML od 11.01.2027), https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1206/text.pdf, pobrano 20.10.2026.