Nie, badanie sprawozdania finansowego nie jest w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (ustawie AML) sposobem sprawdzania, czy biuro rachunkowe wykonuje obowiązki AML. Ustawa wskazuje inne mechanizmy: bieżącą weryfikację wewnętrznej procedury (art. 50 ust. 1) oraz kontrolę sprawowaną przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (art. 130 ust. 1). Jeśli prowadzisz biuro rachunkowe jako instytucję obowiązaną, to właśnie te dwa mechanizmy dotyczą Ciebie bezpośrednio.
Ostatnia aktualizacja stanu prawnego: 30.10.2026
Kluczowe wnioski
- W tekście jednolitym ustawy AML nie ma przepisu, który łączyłby badanie lub sprawozdanie finansowe biura rachunkowego z weryfikacją obowiązków AML.
- Wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej podlega bieżącej weryfikacji i w razie potrzeby aktualizacji (art. 50 ust. 1 ustawy AML).
- Kontrolę wykonywania obowiązków AML sprawuje Generalny Inspektor (art. 130 ust. 1 ustawy AML); w ramach swojego nadzoru lub kontroli robią to także inne organy wymienione w art. 130 ust. 2.
- Biegli rewidenci i podmioty prowadzące usługowo księgi rachunkowe to odrębne pozycje katalogu instytucji obowiązanych (art. 2 ust. 1 pkt 15 i pkt 17 ustawy AML).
Czy badanie sprawozdania finansowego sprawdza AML w biurze rachunkowym?
Z ustawy AML nie wynika, żeby tak było. W tekście jednolitym (Dz.U. 2025 poz. 644) słowo „sprawozdanie" pojawia się w innych znaczeniach: art. 14 ust. 1 dotyczy rocznego sprawozdania, które Generalny Inspektor przedstawia Prezesowi Rady Ministrów, a art. 150 ust. 3 pkt 2 wskazuje obrót z ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego jako jedną z miar górnej granicy kary pieniężnej. Ten ust. 3 dotyczy jednak instytucji obowiązanych z art. 2 ust. 1 pkt 1–5, 7–11, 24 i 25, a więc nie podmiotów z pkt 17.
Słowo „audytu" występuje w ustawie w art. 44b ust. 5, w zupełnie innym kontekście: zezwolenia na utworzenie oddziału lub przedstawicielstwa w państwie trzecim wysokiego ryzyka, gdzie Generalny Inspektor albo KNF może nałożyć obowiązek zaostrzonych wymogów nadzoru lub audytu zewnętrznego. Nie ma to związku z badaniem sprawozdania biura rachunkowego.
Jak według art. 50 ustawy AML weryfikuje się własną procedurę?
Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy AML instytucje obowiązane wprowadzają wewnętrzną procedurę, a ustawa stanowi, że „Wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej podlega bieżącej weryfikacji oraz w razie potrzeby aktualizacji." Przepis nie podaje w tym zdaniu konkretnego terminu przeglądu: mówi o weryfikacji bieżącej.
Art. 50 ust. 2 pkt 9 wymienia wśród elementów procedury zasady kontroli wewnętrznej lub nadzoru zgodności działalności instytucji obowiązanej z przepisami AML oraz z zasadami postępowania określonymi w samej procedurze. Z art. 50 ust. 3 wynika natomiast, że procedura lub jej aktualizacja, przed wprowadzeniem do stosowania, podlega akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla.
Co grozi za brak procedury?
Według art. 147 pkt 7 instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku wprowadzenia wewnętrznej procedury (art. 50), podlega karze administracyjnej. Art. 147 odnosi się do niewprowadzenia procedury; nie opisuje odrębnie sankcji za niedokonanie jej przeglądu. Przegląd kluczowych przepisów, w tym art. 50, znajdziesz we wpisie Ustawa AML: kluczowe artykuły dla księgowych.
Kto kontroluje wykonywanie obowiązków AML w biurze rachunkowym?
Według art. 130 ust. 1 ustawy AML „Generalny Inspektor sprawuje kontrolę wykonywania przez instytucje obowiązane obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu". Art. 130 ust. 2 dodaje, że w ramach sprawowanego nadzoru lub kontroli kontrolę sprawują także inne organy, na przykład KNF wobec instytucji przez nią nadzorowanych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych wobec instytucji obowiązanych kontrolowanych przez te organy.
Zgodnie z art. 131 ust. 1 kontrola jest przeprowadzana na podstawie rocznych planów kontroli, a art. 131 ust. 3 dopuszcza kontrolę nieprzewidzianą w planie (kontrolę doraźną). Szczegółowy przebieg kontroli wykracza poza ramy tego wpisu.
Co po kontroli?
Art. 142 ust. 1 i 3 ustawy AML przewiduje, że kontroler sporządza wystąpienie pokontrolne, które zawiera ocenę działalności instytucji obowiązanej w zakresie objętym kontrolą, opis ustaleń oraz zalecenia pokontrolne ze wskazaniem sposobu i terminu usunięcia nieprawidłowości. Według art. 142 ust. 4 w terminie 30 dni od dnia otrzymania wystąpienia kontrolowana instytucja przesyła Generalnemu Inspektorowi informację o sposobie realizacji zaleceń lub o stanie ich realizacji. Niewykonanie zaleceń pokontrolnych podlega karze administracyjnej (art. 147 pkt 15).
Czy biegły rewident jest odrębną instytucją obowiązaną?
Tak. Art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy AML wymienia doradców podatkowych w zakresie czynności innych niż wskazane w pkt 14 oraz biegłych rewidentów, a art. 2 ust. 1 pkt 17 – „podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych". To dwie osobne pozycje katalogu. Ustawa nie wskazuje biegłego rewidenta jako organu kontroli obowiązków AML biura rachunkowego; organy kontrolne określa art. 130.
Jak uporządkować weryfikację obowiązków AML w biurze?
Na podstawie art. 50 ustawy AML możesz sprawdzić u siebie kilka rzeczy. Odpowiedzi na te pytania wynikają z przepisu, a nie z jakiegokolwiek zewnętrznego badania:
- czy procedura zawiera zasady kontroli wewnętrznej lub nadzoru zgodności (art. 50 ust. 2 pkt 9);
- czy procedura uwzględnia charakter, rodzaj i rozmiar prowadzonej działalności (art. 50 ust. 2);
- czy każda aktualizacja została zaakceptowana przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla przed wprowadzeniem do stosowania (art. 50 ust. 3);
- czy wiadomo, kto odpowiada za AML w biurze – zob. Kto odpowiada za AML w biurze rachunkowym oraz Rola biura rachunkowego w systemie AML.
Jaki stan prawny opisuje ten wpis?
Wpis opiera się na tekście jednolitym ustawy AML ogłoszonym obwieszczeniem Marszałka Sejmu z 9 maja 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 644). Sprawdzono akty zmieniające ogłoszone po tym tekście: Dz.U. 2025 poz. 1669 (art. 6, zmiana art. 72, obowiązuje od 30.06.2026), Dz.U. 2026 poz. 875 (art. 15, zmiana art. 129f i 129h, w życie 01.01.2027) oraz Dz.U. 2026 poz. 1206 (art. 33, zmiana art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1, w życie 11.01.2027). Żaden z nich nie zmienia przepisów cytowanych w tym wpisie.
FAQ
Czy biegły rewident może skontrolować biuro rachunkowe pod kątem AML?
Ustawa AML przypisuje kontrolę wykonywania obowiązków Generalnemu Inspektorowi (art. 130 ust. 1) oraz organom wymienionym w art. 130 ust. 2. Biegli rewidenci występują w ustawie jako instytucje obowiązane (art. 2 ust. 1 pkt 15), nie jako organy kontroli.
Czy sprawozdanie finansowe ma jakiekolwiek znaczenie w ustawie AML?
Pojawia się w art. 14 ust. 1 (roczne sprawozdanie Generalnego Inspektora) oraz w art. 150 ust. 3 pkt 2 (obrót z ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego jako miara górnej granicy kary dla części instytucji obowiązanych, wśród których nie ma podmiotów z art. 2 ust. 1 pkt 17).
Czy zaktualizowana procedura wewnętrzna wymaga akceptacji?
Tak. Według art. 50 ust. 3 ustawy AML procedura lub jej aktualizacja, przed wprowadzeniem do stosowania, podlega akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla.
Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień 30.10.2026.
Źródła:
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 maja 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. 2025 poz. 644): art. 2 ust. 1 pkt 15 i 17; art. 14 ust. 1; art. 44b ust. 5; art. 50 ust. 1–3; art. 130 ust. 1–2; art. 131 ust. 1 i 3; art. 142 ust. 1, 3 i 4; art. 147 pkt 7 i 15; art. 150 ust. 3 pkt 2 – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/644/text.pdf, pobrano 30.10.2026.
- Ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1669): art. 6 i art. 9 pkt 4 – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1669/text.pdf, pobrano 30.10.2026.
- Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (Dz.U. 2026 poz. 875): art. 15 i art. 22 – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/875/text.pdf, pobrano 30.10.2026.
- Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 1206): art. 33 i art. 57 – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1206/text.pdf, pobrano 30.10.2026.